معرفی رشته های تحصیلی

 رشته مامایی:

مامایی یکی از زیرمجموعه‌های علوم پزشکی است که نقشهای بسیار گسترده‌ای اعم از نقش مشاوره‌ای، آموزشی، مراقبتی، حمایتی،‌ درمانگری و تحقیقاتی است. البته تمامی این نقشها در ارتباط با مادر و کودک مفهوم پیدا می‌کند یعنی ماما به مشاوره قبل،‌ بعد و هنگام ازدواج، آموزش نحوه تنظیم خانواده، مراقبت در دوران بارداری، زایمان طبیعی و مراقبت بهداشتی مادر و کودک و آموزش به دختران در زمینه بهداشت دوران بلوغ و بعد از آن می‌پردازد.

"حیطه رشته مامایی از دوران قبل از حاملگی شروع می‌شود و تا پس از زایمان و ۶ سالگی کودک ادامه پیدا می‌کند".

از مراکزی که یک ماما می‌تواند در آنجا مشغول به کار شود، می‌توان به بیمارستانها، زایشگاهها، درمانگاهها و مراکز بهداشتی و طرح پزشک خانواده اشاره کرد. همچنین ماما طبق قوانین حاضر در صورت داشتن مدرک کارشناسی می‌تواند مطلب دایر کرده و در آن به ارائه خدمات بهداشتی و درمانی بپردازد.

دانشجوی مامایی باید از نظر جسمی و روحی سلامت کامل داشته و از روابط اجتماعی خوبی برخوردار باشد چون مشاوره و آموزش بخش مهمی از کار یک ماما است.

مقاطع تحصیلی و گرایش‌های‌رشته مامایی

این‌ رشته‌ در حال‌ حاضر در مقاطع‌ کاردانی‌، کارشناسی‌ پیوسته‌ و ناپیوسته، کارشناسی‌ ارشد ناپیوسته‌ و دکتری در داخل‌ کشور ارائه‌ می‌گردد.

طول‌ مدت‌ آموزش‌ در مقطع‌ کاردانی‌ 2 سال‌ و در دوره‌ کارشناسی‌ 4 سال می باشد.‌ کارشناسی ارشد مامائی ناپیوسته به اولین مقطع تحصیلی پس از کارشناسی گفته می‌شود. طول دوره کارشناسی ارشد حداقل ۲ سال و حداکثر ۳ سال است. دوره دکترای که پس از اتمام تحصیلات در مقطع کارشناسی ارشد می‌توان به آن راه یافت.

امکان‌ ادامه‌ تحصیل‌ در رشته‌های‌ همجوار:

 فارغ‌التحصیلان‌ دوره‌ کارشناسی‌ این‌ رشته‌ می‌توانند در رشته‌ هایی‌ همچون‌ فیزیولوژی‌، آناتومی‌ و آموزش‌ بهداشت‌ و.... ادامه‌ تحصیل‌ دهند.

رشته پرستاری:

پرستار یکی از اعضاء کلیدی در گروه مراقبت های بهداشتی ودرمانی  است و نقش ارزنده او در پذیرش، آماده سازی، مراقبتها و حمایت های جسمی و اجتماعی مورد قبول همه و بر هیچ کس پوشیده نیست. در تقسیم بندیهای آکادمیک، امروز ارزش پرستار خوب همطراز یک پزشک خوب قرار می گیرد. کار یک پزشک خوب موقعی بحد مطلوب می رسد که یک پرستار خوب و ورزیده مسئولیت بیمار او را بر عهده داشته باشد.

نقشهای پرستار:

1-    مراقبت کننده: نخستین نقش پرستار مراقبت کردن از فرد مورد نظر ( بیمار ) است.

2-    تعلیم دهنده (معلم): اجرا وارزیابی طرحهای آموزشی برای فرد و خانواده وی جهت رفع نیازهای یادگیری آنان

3-    مشاور: جمع آوری اطلاعات برای تحصیل در حل مشکل و تصمیم گیری

4-    رهبر: محقق و حمایت کننده از مددجو و خانواده

5-    نقش درمانی

6-    نقش حفاظتی

7-   نقش هماهنگ کننده

 خصوصیات جسمی و توانایی های لازم برای احراز شغل:

پرستار باید از سلامت کامل جسمی و ذهنی و روحی برخوردار باشد و فردی دقیق، علاقه مند و صبور باشد و کنترل کافی روی احساسات شخصی خود داشته باشد.

مدارک تحصیلی و دوره های آموزشی ضروری برای احراز شغل:

افراد پس از اخذ دیپلم متوسطه و قبولی در آزمون سراسری گروه علوم تجربی می توانند در این رشته به تحصیل بپردازند و سپس در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا نیز ادامه تحصیل دهند.

گرایشهای مختلف در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری:

1) گرایشهای کارشناسی ارشد: داخلی جراحی، اطفال، مدیریت، بهداشت، روان پرستاری، پرستاری ویژه، فیزیولوژی، اپیدمیولوژی

2) گرایشهای مقطع دکتری: پرستاری، آناتومی، سالمند شناسی، فیزیولوژی، مدیریت خدمات بداشتی و درمانی

مدت دوره آموزش:

مدت تحصیل حداقل 4 سال و حداکثر 5 سال (در شرایط خاص و با موافقت آموزش کل دانشگاه علوم پزشکی مثل: مرخصی تحصیلی و ... ) می باشد. پرستار می تواند در بیمارستان براساس سطح تحصیلات (کارشناسی ، کارشناسی ارشد) و سابقه کار در پستهای پرستار شیفت، سر پرستار، سوپروایزر بالینی، سوپروایزر کنترل عفونت، سوپروایزر آموزشی و ریاست پرستاری بیمارستان مشغول به کار شود .

رشته تکنولوژی اتاق عمل

تعریف رشته:

رشته کارشناسی اتاق عمل شاخه ایی از علوم پزشکی است که طی این دروه دانشجویان با تکنولوژی های نوین جراحی تخصصی و فوق تخصصی آشنا شده و کمک به اداره بیمار قبل و حین و بعد از عمل را می آموزند. دراین رشته تمام واحد های تخصصی جراحی توسط جراحان آموزش داده می شود و فرد کارشناس پروسه های جراحی های مختلف را فراگرفته ولی به تنهایی جراحی نمی کند وبه جراح کمک می کند تا جراحی کند وعمل به سوی موفقیت پیش برود.دانش آموختگان این رشته ۱۳۰ واحد که شامل دروس عمومی و  تخصصی و کارآموزی در حیطه جراحی می باشد را  می گذرانند.

تاریخچه رشته:

در سراسر دنیا برنامه اتاق عمل به دو صورت ارائه می شود. در حالت اول دانش آموختگان رشته ی کارشناسی پرستاری پس از کسب مدرک کارشناسی در یک دوره ی 1 ساله تا 2 ساله برای ورود به اتاق عمل آموزش می بینند در حالت دوم در مقطع کاردانی آموزش های عمومی اتاق عمل را گذرانده و برای ایفای نقش فرد سیرکولر و اسکراب آماده می شوند.

طبق استاندارهای انجمن تکنولوژیست های جراحی که توسط دانشکده جراحی آمریکا , انجمن بیمارستان های آمریکا و انجمن پرستاران اتاق عمل پایه گذاری شده است. کمک اول جراح در سه سطح پایه و عمومی و تخصصی تربیت گردیده که این افراد می توانند یک پزشک و یا  یک پرستار دوره دیده اتاق عمل (پرستار که دوره اتاق عمل را گذرانده) و یا یک تکنولوژیست جراحی که یک دوره آموزشی اضافه 1.5 تا 2.5 ساله را گذرانده  و دارای مدرک مجوز کار برای ایفای نقش کمک اول جراح می باشد.

با نگاهی به استانداردهای این انجمن برای ایفای نقش اسکراب , تکنولوژیست اتاق عمل باید در سه سطح آموزش ببیند. در سطح اول فرد برای عمل های عمومی آماده می شود و در سطح دوم برای ایفای نقش در عمل های تخصصی و فوق تخصصی و در سطح سوم فرد توانمندی های لازم تئوری و عملی را در حوزه ی مدیریتی به دست خواهد آورد.

در ایران از سال 1366 آموزش دانشجویان در رشته ی اتاق عمل در دانشکده پرستاری و پیراپزشکی آغاز شد و از سال 87 همگام با پیشرفت سریع تکنیک های جراحی و رشد فزاینده جراحی های میکروسکوپیک و رباتیک لزوم آموزش در مقطع کارشناسی ناپیوسته و پیوسته اتاق عمل جهت ارتقا سطح توانمندی دانش آموختگان مطرح گردید و اجرایی شد.

ضرورت وجود حرفه و ارتقای حرفه ایی:

تکنولوژیست های اتاق عمل عضو مهمی از تیم بهداشتی بوده و که در تماس نزدیک با جراحان , متخصصان بیهوشی و پرستاران در راستای تامین مراقبتی مطلوب برای بیماران فعالیت می کنند و از آنجا که زیربنای رشد و توسعه یک حرفه, آموزش آن حرفه می باشد انتظار می رود تا سال 2012 میزان نیاز به تکنولوژیست های اتاق عمل سریعتر از حد متوسط افزایش یابد. علت این امر افزایش تعداد و انواع اعمال جراحی و رشد جمعیت و افزایش میزان سالمندی است.زیرا افراد سالمند نیاز به اعمال جراحی بیشتری دارند و و از طرفی تغییرات وسیع و چشمگیر موجود در تکنیک های جراحی نیازمند هم سطح شدن تکنیسین های جراحی با نقش ها و وظایف جدید می باشد.

چشم انداز رشته:

نظر به اینکه این رشته کاملا نوپا بوده ولی طبق استانداردهای جهانی و براساس یک برنامه ی آموزشی هدفمند دانش آموختگان این رشته بعد از اتمام تحصیل نه تنها به عنوان یک کارشناس تخصصی در ارتقا سطح کیفی پروسه های جراحی در کنار متخصصان جراحی در اتاق عمل فعالیت می کنند, بلکه قادر به ارائه خدمات اثربخش در جهت ارتقای سطح سلامت جامعه بشری در کشور و سطح بین المللی می توانند ایفای نقش کنند.

درحال حاضر کارشناسی ارشد این رشته وجود ندارد ولی در آینده ای نزدیک کارشناسی ارشد و حتی دکتری آن نیز برای ادامه تحصیل به دانشجویان ارائه خواهد شد ولی راه برای ادامه تحصیل در این رشته در حال حاضر بسته نیست بلکه دانشجویان می توانند در مقاطع بالاتری نظیر رشته های فوق ادامه تحصیل دهند:

-  آناتومی

- فیزیولوژی  

- بیوتکنولوژی

- نانوتکنولوژی

- نانوبیوتکنولوژی

- پرستاری با گرایشات مختلف 

- و سایر رشته ها نظیر علوم غذایی , تغذیه , مدیریت و ....  .

فرصت های شغلی:

افرادی که در این رشته فارغ التحصیل می شوند قادر به فعالیت در مراکز بیمارستانی و کلینیک ها و درمانگاه ها ومطب ها و اتاق عمل و ریکاوری و مراکز جراحی سرپایی و مراکز اندوسکپی و مراکز رادیولوژی مداخله ایی و مراکز لیزرتراپی  وهم چنین در اورژانس که به صورت خصوصی و نیمه دولتی و یا دولتی اداره می گردد, به عنوان  سیرکولر(فرد غیر استریل می باشد و احتیاجات ضروری را در حین جراحی فراهم می کند و حق نزدیکی به بیمار را ندارد) و اسکراب (فرد استریل می باشد که در یک محیط یک متری در کنار جراح و با همراهی جراح عمل را انجام می دهند) مشغول شوند وفرصت های شغلی زیر را برعهده بگیرند:

- کمک اول جراح

- سوپروایزر اتاق عمل

- مهندسی تجهیزات پزشکی

- کارشناسی فنی در مراکز تجهیزات پزشکی

- آموزش دانشجویان اتاق عمل در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد

- همکاری با راه آهن برون شهری جهت انجام عمل های سرپایی در وضعیت اورژانس

- همکاری با سازمان های پزشکی ارائه دهنده پروسیجرهای جراحی فوق تخصصی

رشته علوم و صنایع غذایی (گرایش کنترل کیفی و بهداشتی)

معرفی رشته:

علوم و صنایع غذایی مربوط به فرایندهایی است که طی آن مواد خام غذایی گیاهی و حیوانی، تولید، برداشت و فرآوری شده و برای مصرف آماده می‌شوند.

در رشته علوم و صنایع غذایی، دانشجویان، تکنولوژی صنایع غذایی مختلف را فرا گرفته و همچنین درباره نگهداری مواد غذایی و بسته بندی و کنترل کیفی مواد غذایی آموزش می بینند و به این ترتیب دانشجو می آموزد که چگونه طی فرایند هایی، عمر مواد غذایی را ضمن حفظ کیفیت و ارزش غذایی آن، طولانی تر کند.

توانایی‌های لازم برای داوطلبان این رشته

برای کسب موفقیت در طی دوره تحصیلی و امکان ادامه تحصیل در این رشته، داوطلب باید از توان و دانش بالا در دروس شیمی، فیزیک و زیست شناسی(میکروب شناسی) برخوردار باشد. در ضمن از آن جا که زمینه اشتغال متخصصان این رشته بیشتر در کارخانجات اعم از آزمایشگاه و خط تولید است، داوطلب باید از توان جسمی مطلوب و نیز دقت کافی بهره‌مند باشد.    

اهمیت و جایگاه این رشته در جامعه:

 نیاز روز افزون جامعه به غذا و رشد بی رویه جمعیت و کاهش منابع غذایی، یکی از مهمترین مسائلی است که توجه دولت مردان، اندیشمندان و محققان را به خود معطوف داشته است. در این راستا، لزوم استفاده بهینه از منابع غذایی موجود و به کارگیری روشهای مطلوب نگه داری و جلوگیری از ضایعات بی رویه محصولات کشاورزی، تأمین منابع جدید غذایی، بسته بندی مناسب به منظور حفظ و بهبود کیفیت محصولات و ...، از جمله مواردی است که اهمیت آن بر هیچ کس پوشیده نیست.
علاوه بر این، رشد و توسعه جوامع و پیشرفت علوم و صنعت، سبب پیدایش عادات و سبک های نوین غذایی شده، به گونه ای که نیاز به تنوع محصولات و پیدایش فرآورده های جدید غذایی و کمک غذایی به شکل روز افزونی احساس می گردد. بدین سبب رابطه مستقیم رشته صنایع غذایی با سلامت مردم و توجه خاص دولت و مردم به کمیت و کیفیت غذایی جامعه و ایجاد کارخانجات جدید صنایع غذایی و ...، همگی دلایل بارزی هستند که اهمیت این رشته تحصیلی را نشان می دهند.

اطلاعاتی در مورد تاریخچه رشته علوم و صنایع غذایی:

گروه علوم و صنایع غذائی در سال 1342 در دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران به عنوان اولین گروه آموزشی تخصصی در رشته صنایع غذائی در کشور تأسیس شد. نخستین دوره ریاست گروه صنایع غذایی را آقای مهندس ابراهیم ریاحی عهده دار شدند. اولین جلسه شورای آموزشی و پژوهشی گروه صنایع غذائی در تاریخ 12/10/1342 با حضور اعضاء هیئت علمی گروه آقایان مهندس ابراهیم ریاحی، مهندس جعفر شریف، مهندس محمود ریاحی و دکتر ناصر ملامد تشکیل شد. در همین سال آقای مهندس ابراهیم ریاحی به عنوان ریاست دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران معرفی شد و ایشان آقای مهندس جعفر شریف را به عنوان دومین مدیر گروه علوم و صنایع غذایی منصوب نمودند. اولین برنامه توسعه آموزشی و پژوهشی گروه در پنجمین جلسه شورای گروه در تاریخ 8/12/1342 که ناظر بر پیش بینی 18 نفر کادر هیئت علمی و چهار رشته تحصیلی ذیل بود مورد تصویب قرار گرفت.

1-   رشته مواد غذائی: شامل نانوایی، میکروبیولوژی صنعتی و کشاورزی،تکنولوژی کنسروسازی، خشکبارسازی، سردخانه و انبار، بسته بندی

2-   لبنیات سازی:  شامل صنایع شیر و فرآورده های شیر

3-   مواد استخراجی: شامل قندسازی، تهیه سیلو برای دامداری، چای، توتون، الیاف نباتی

4-   صنایع تخمیری: شامل تقطیر و الکل کشی، سرکه سازی و تهیه مایه ها